De grond in Flevoland
De grond in Oostelijk Flevoland bestaat voor 50 procent uit lichte klei, 32 procent uit zware zavel en maar 4 procent uit zand- en veengrond. De grond behoort door de ruimte en de hoge kwaliteit tot de beste en duurste landbouwgrond ter wereld. In Dronten waren geen heidegronden die omgewoeld moesten worden, of kavels die moesten geruild om schaalvergroting toe te passen. Maar mechanisatie, biotechniek en agrotechnologie zijn en waren zeker aan de orde.
Mechanisatie
Vanwege de ruime verkaveling en goede kleigrond moesten agrariërs in Oostelijk Flevoland en Dronten direct moderne mechanisatie toepassen. Paarden werden als trekkracht niet meer gebruikt en rupstrekkers verdwenen, omdat wieltrekkers op de lange wegen beter presteerden. Boeren in Flevoland leerden aan opleidingen in Emmeloord, Dronten en Lelystad met (motorgedreven) machines werken zoals grote mengwoelers, trekkers, maaidorsers en bulldozers. Naast voertuigen zette men spuitvliegtuigen in, onder meer voor het zaaien en bestrijden van riet, en voor bescherming van gewassen.
Landelijke ontwikkelsprongen
Na de jaren vijftig van de vorige eeuw intensiveerde de landbouw zich richting het verbouwen van één gewas, de zogenaamde ‘bio-industrie’. Brandstofmotoren vervingen het paard, arbeid werd kapitaal en landbouwonderwijs en landbouwvoorlichting verspreidden inzichten over het verhogen van de productiviteit. Gewassen en dieren werden via high tech plantenveredeling en veeverbetering aan die verhoging aangepast naar nieuwe soorten en rassen. Op het boerenbedrijf sprak men steeds vaker van 'agri-business' en Nederland groeide, mede dankzij de Europese Gemeenschap, uit tot één van de grootste landbouwexportlanden ter wereld.
Hedendaagse agrocluster
Nog altijd streven agrariërs naar verdere optimalisering van de landbouwproductiviteit. Daarbij worden schaalvergroting en agrotechnologie ingezet, zoals bodemsensoren, gps, drones en artificiële intelligentie, en probeert men uitputting van de bodem te voorkomen. Tegelijkertijd kijkt men naar andere vormen van landbouw. Het aandeel biologische landbouw is in Flevoland uitgegroeid tot ruim 15 procent, als eerste provincie van Nederland. Nergens in Nederland ligt het percentage zo hoog.
Het Flevolandse agrocluster, van landbouw, tuinbouw, visserij en de voedingsmiddelenindustrie, is verantwoordelijk voor circa 15 procent van zowel de totale economische opbrengst als de werkgelegenheid in de provincie, wat relatief veel is. Belangrijke gewassen van hier zijn onder meer granen, aardappelen, suikerbieten en uien.
Akkerbouw beslaat circa 70 procent en de melkveehouderij 20 procent van de landbouwactiviteiten. Hoewel het aantal akkerbouwbedrijven in de afgelopen decennia sterker is afgenomen dan in de rest van Nederland, is de totale omzet in die periode met ongeveer 50 procent gestegen. Daarnaast kiezen veel boeren in Flevoland ervoor om hun activiteiten te verbreden, bijvoorbeeld door energie op te wekken, loonwerk te verrichten of producten direct op het eigen erf te verwerken en te verkopen.
Conclusie
De boerenbedrijven in Dronten hebben van meet af aan te maken gehad met grote ontwikkelsprongen op gebied van mechanisatie en vergaande biotechniek. Mogelijk zijn in Dronten schaalvergroting en precisielandbouw, maar ook biologische landbouw, daarom tot een groter aandeel ontwikkeld dan in de rest van Nederland. Door verbreding, bewerking en verkoop van producten kunnen inwoners en boeren elkaar treffen ook terwijl door schaalvergroting de afstand juist groot is geworden.
Bronnen:
Vogelzang, T. en Smit, A. (2016). Toekomstperspectief agrosector Flevoland.
Wolffram, D. (2001). A.J. Geurts. Polders in cultuur gebracht. Ontginning en tijdelijke staatsexploitatie van de IJsselmeerpolders.
Schot, J. en Lintsen, H. (2000b). Techniek in Nederland in de twintigste eeuw. Deel 3: Landbouw, voeding.
Lees ook deel 1 en deel 2 uit deze serie.
Foto’s: Sylvia Boonen, met dank aan museum Mechanisch Erfgoed Centrum Dronten
Historische foto's: Het Flevolands Archief
085-0298980