Uiterlijke kenmerken zoals haardracht of kleding zeggen hem weinig. Bij kleding staat comfort centraal: “Het moet lekker zitten. Als het niet goed voelt, draag ik het niet. Hoe ik eruit zie is voor mij bijzaak.”
Geur is eveneens een belangrijke informatiebron. Het vertelt hem in wat voor omgeving hij zich bevindt en of hij zich er prettig voelt of niet. “Geur kan voor mij heel veel duidelijk maken.”
Een moeilijke periode in zijn jeugd
In zijn tienertijd begon Chris zich steeds meer bewust te worden van zijn beperking. Waar hij als jong kind vooral gewoon meedeed, merkte hij in die periode dat veel dingen voor hem anders waren dan voor ziende leeftijdsgenoten. “Ik was een jaar of elf, twaalf toen ik mij realiseerde dat ik heel veel dingen niet kon die zienden wel konden,” vertelt hij.
Dat besef kwam in alledaagse situaties. Computerspelletjes, buitenspelen of kleuren: activiteiten die voor anderen vanzelfsprekend waren, vroegen van hem een andere aanpak of waren soms niet mogelijk. “Ik merkte heel snel dat ik het anders moest gaan vormgeven en dat heeft best wel de nodige irritaties en frustraties veroorzaakt,” legt hij uit.
Om hem te ondersteunen, volgde Chris speciaal onderwijs voor blinde en slechtziende kinderen. Daar kreeg hij de ruimte om vaardigheden te ontwikkelen die beter aansluiten bij zijn manier van waarnemen en ervaren.
Gehoor en echolocatie
Chris gebruikt zijn gehoor intensief om zich te oriënteren. Zo maakt hij gebruik van echolocatie, waarbij geluid hem helpt om zijn omgeving in te schatten. “Als ik me daarop focus, kan ik horen of ik in de buurt van een muur ben bijvoorbeeld.”
Zijn luistervermogen gaat verder dan alleen horen. “Ik kan mij beter concentreren op mijn gehoor omdat ik ervan afhankelijk ben. Dus ik hoor niet per se beter, ik gebruik het anders.” Daarnaast gebruikt Chris hulpmiddelen om zelfstandig te bewegen. Hij gaat nooit zonder zijn blindegeleidestok naar buiten. Daarmee voelt hij de omgeving en obstakels en kan hij veilig en zelfstandig reizen.
Sommige blinde mensen gebruiken een geleidehond, maar Chris heeft daar bewust niet voor gekozen. “Ik wil de verantwoordelijkheid die bij een hulphond hoort niet, en wil daarnaast ook activiteiten zoals festivals kunnen blijven doen zonder rekening te moeten houden met een hond.”
Omdat geluid voor hem zo belangrijk is, beschermt hij zijn gehoor zorgvuldig. “Ik ga nergens heen zonder gehoorbescherming, zoals festivals of concerten,” zegt hij resoluut.
DJ en muziekbeleving
Chris is DJ bij Lokale Omroep Zeewolde en draait op feesten en festivals. “Vorig jaar bijvoorbeeld op Beach Festival in Zeewolde en dat gaat waarschijnlijk dit jaar weer gebeuren,” vertelt hij.
Bij muziek gaat het hem vooral om de klank. “Hoe een nummer klinkt en hoe de muziek in elkaar zit, is belangrijker dan de tekst. Als het geluid interessant is, luister ik daarna pas naar de tekst.” Hij kan ook het verschil horen tussen AI-muziek en live ingespeelde muziek. “Als je goed luistert, hoor je dat het kunstmatig klinkt, dat het niet door mensen is ingespeeld.”
Ontmoetingen en gelijkwaardigheid
Wanneer Chris iemand voor het eerst ontmoet, let hij vooral op hoe die persoon zich naar hem gedraagt. “De ideale ontmoeting? Misschien wel iemand die niet van tevoren weet dat ik blind ben. Mensen gaan dan vaak onbewust anders naar je kijken,” vertelt hij.
Chris vindt gelijkwaardige behandeling heel belangrijk. Hij vertelt over een ontmoeting met een van zijn beste vrienden: “Ik heb hem ontmoet op een feestje. Het was donker en ik draaide muziek. Hij wist niet dat ik blind was. Zo is ons gesprek begonnen, puur op basis van hoe we met elkaar omgaan, niet op basis van beperking.”
Beweging en bereikbaarheid
Beweging speelt een belangrijke rol in Chris zijn dagelijkse leven. Wandelen en fitness helpen hem actief te blijven. “Met muziek aan wandelen of de loopband gebruiken zonder beperkingen op dat moment vind ik heel relaxed.”
Zelfstandig wandelen is niet altijd vanzelfsprekend. Chris woont sinds eind 2024 in een nieuwbouwappartement in Weesp. De omgeving is weinig aangepast voor mensen met een visuele beperking: er ontbreken ribbellijnen en andere voorzieningen. Voor langere afstanden, zoals naar het station, heeft hij soms een taxi nodig. Volgens Chris zouden geleidelijnen en toegankelijke bushaltes reizen veiliger en makkelijker maken.
Het programma Hoor jij wat ik hoor? is in elke zondagavond van 20.00 tot 22.00 uur te beluisteren bij Lokale Omroep Zeewolde. De uitzending met Chris van Wijk wordt gedurende de hele maand april op zondag herhaald.
Presentatie uitzending: Paula Hijne Techniek en foto: Edwin Hazenberg Verslag: Lisette Visser
085-0298980