Rouwen om wat er nog is
Rouw- en verliesexpert Renate Boerop-de Vries van Het Troosthuis in Zeewolde herkent dat gevoel. Zij omschrijft levend verlies als rouwen om wat er nog wel is. Volgens haar gaat het om een rouwproces dat niet eindigt, maar waarin iemand zich steeds opnieuw moet aanpassen aan de situatie.
Dat kan bijvoorbeeld bij het hebben van (een kind met) een handicap of een chronische ziekte. Ook kan het gaan om een leven na een ingrijpende gebeurtenis waardoor je als mens verandert, zoals bij niet-aangeboren hersenletsel of een chronische of psychische ziekte van jezelf of een naaste. “Levend verlies gaat over het moeten loslaten en bijstellen van verwachtingen en toekomstperspectief,” vertelt Renate.
Bij rouw na een overlijden is het verlies definitief. “Hoe moeilijk en ingewikkeld het ook kan zijn, er is een duidelijk eind. De rouw kan dan ruimte krijgen en langzaam integreren in het huidige leven van degene(n) die achterblijven,” legt Renate uit. Bij levend verlies blijft de persoon of situatie bestaan, maar zijn er steeds opnieuw momenten waarop iemand wordt geconfronteerd met wat niet meer kan of wat anders is geworden.
Ondersteuning in Dronten
In Dronten is komende maand aandacht voor levend verlies. Op 6 oktober om 19.30 uur wordt in het Grand Café van De Meerpaal de bijeenkomst Levend verlies – rouwen terwijl het leven doorgaat gehouden voor mantelzorgers. Aanmelden voor deze bijeenkomst kan uiterlijk vandaag via
Tijdens de bijeenkomst is aandacht voor wat langdurige zorg met mantelzorgers kan doen en voor gevoelens als verdriet, machteloosheid, schuld en gemis. De bijeenkomst wordt verzorgd door Sabina Krijger van De Kinderhoeksteen en is de eerste van zes bijeenkomsten voor mantelzorgers.
Volgens Driesman komen onderwerpen rond verlies regelmatig terug in gesprekken met mantelzorgers. Zij merkt dat mensen niet altijd zelf benoemen dat hun ervaringen met levend verlies te maken hebben. Dan komen ze met een andere hulpvraag, waar volgens Driesman een vorm van levend verlies onder kan liggen. Ze benadrukt dat zij het begrip niet standaard op die manier benoemt, maar wel bespreekt dat het om een proces van verlies en rouw kan gaan waarover gepraat kan worden.
De zes geplande bijeenkomsten voor mantelzorgers komen voort uit wat mantelzorgers in gesprekken aangeven. “Soms spreken zij uit dat ze behoefte hebben aan handvatten om de zorg vol te houden of om te gaan met veranderingen en de emoties die daarbij komen kijken. Maar vaker moeten we tussen de regels doorlezen en komen de behoeften indirect naar voren in gesprekken.” De volgende vijf bijeenkomsten hebben als thema’s: Hoe houd ik het vol?, positieve gezondheid, omgaan met emoties, jonge mantelzorgers en van overleven naar leven.
Aandacht voor NAH
De bijeenkomst in oktober is bedoeld voor een bredere groep mantelzorgers die te maken heeft met levend verlies. Daarnaast wil het ZorgSamenPunt volgend jaar vier bijeenkomsten organiseren voor mensen met niet-aangeboren hersenletsel (NAH) en hun naasten.
Volgens Driesman is daar behoefte aan. Het ZorgSamenPunt kreeg de afgelopen tijd signalen van mensen met een partner met NAH die zich niet volledig herkenden in bijeenkomsten die tot nu toe vooral op dementie waren gericht. Hoewel er overeenkomsten zijn, zijn er volgens Driesman een aantal verschillen. “Deze mantelzorgers voelen zich dan toch niet helemaal gehoord en begrepen.” De vier bijeenkomsten van volgend jaar moeten daarom aansluiten bij deze groep.
Een verlies dat blijft veranderen
Levend verlies is geen begrip dat alleen naar het verleden verwijst en geen afgebakend begrip met een einde. Het is iets waarmee iemand iedere dag opnieuw te maken heeft. “Het doet pijn en het is elke dag een gevecht om hiermee te leven. Gelukkig heb ik een mooi gezin en lieve mensen om mij heen die het dragelijk maken,” sluit Nardia af.
085-0298980